زخم آسمان


+  




گاهی‌ شکوه‌ بانوی‌ بزرگ‌ جهان‌، چنان‌ دل‌ و جان‌ را می‌آکند که‌ توان‌ هر سخن‌ را از انسان‌ می‌گیرد. جایگاه‌ رفیع‌ فاطمة‌ اطهر (علیهاالسلام‌)، خیره‌ کنندة‌ دیدگان‌ هر بیناست‌ .

باید چشم‌ بصیرت‌ داشت‌ تا گوشه‌ای‌ از سراپردة‌ جلال‌ فاطمی‌ را دید .

باری‌... برخی‌ در شناختن‌ و شناساندن‌ این‌ بانو، که‌ مادر عصمت‌ و آینة‌ عفاف‌ است‌، به‌ دامن‌ روایات‌ و آیاتی‌ پناه‌ می‌برند که گویای‌ شأن‌ والای‌ او است‌ .

به‌ راستی‌ هم‌ ،آنچه‌ در قرآن‌، در منزلت‌ این‌ فخر زنان‌ عالم‌ آمده‌، بسیار است‌. روایات‌ نیز همچون‌ دریایی‌ موّاج‌ و متلاطم‌ است‌ که‌ طراوت‌ بخش‌ ساحل‌ اندیشه‌ها و کرانه‌های‌ معرفت‌ است‌ .

اما... در این‌ میان‌ راه‌ دیگری‌ نیز وجود دارد که‌ ما را با ژرفای‌ کمالات‌ و جلوة‌ فضیلتهای‌ این‌ بانو، آشنا سازد، آن‌ هم‌ نگریستن‌ به‌ «سیره‌ عملی‌» و «شیوة‌ رفتاری‌» او است‌. در واقع‌، زندگینامة‌ زیبا و پرنکته‌ و آموزندة‌ او در ابعاد گوناگون‌ ،آینه‌ای‌ است‌ که‌ نوری‌ از بزرگیها و فضایل‌ او را بر رواق‌ دلمان‌ می‌تاباند و شبستان‌ جان‌ را همچون‌ روز ،روشن‌ می‌سازد .

از این‌ رو، مروری‌ داریم‌ بر چند فراز فروزان‌ و برجسته‌ از زندگی‌ حضرت‌ زهرا (س‌) که‌ بیشتر کاربردی‌ و عملی‌ است‌ .چون‌ او «اسوه‌» است‌ و «الگو»... و ما نیز که‌ در پی‌ «تأسّی‌» و الگوگیری‌ از سیره‌ و زندگانی‌ و خصلتهای‌ عزیز آن‌ محبوبة‌ خداییم‌ ،شایسته‌ است‌ که‌ در بندبند این‌ بخشهای‌ نورانی‌ از حیات‌ فاطمه‌ (س‌) به‌ دقت‌ بنگریم‌ و درسهایی‌ را که‌ از تک‌ تک‌ این‌ نمونه‌ها می‌آموزیم‌، در کلاس‌ زندگی‌ به‌ کار بندیم‌ :

1ـ حضرت‌ زهرا (س‌)، در چهره‌ و گفتار و رفتار ،شباهت‌ بسیار به‌ رسول‌ خدا (ص‌) داشت‌ و هیبت‌ و هیأت‌ او، یادآور پیامبر (ص‌) بود .

2ـ آن‌ حضرت‌، شیفتة‌ عبادت‌ و نیایش‌ به‌ درگاه‌ الهی‌ بود. آن‌ قدر در پیشگاه‌ خدا به‌ عبادت‌ می‌ایستاد که‌ قدمهایش‌ ورم‌ می‌کرد .در نمازهایش‌ از خوف‌ خدا می‌گریست‌ .

3ـ برای‌ هر یک‌ از روزهای‌ هفته‌، دعای‌ ویژه‌ای‌ داشت‌. برای‌ تعقیبات‌ نماز هم‌ ادعیة‌ خاص‌ داشت‌. (متن‌ دعاهای‌ روزانه‌ و تعقیبات‌ نماز آن‌ بانو، در کتب‌ حدیث‌ آمده‌ است‌).

4ـ روزی‌ خسته‌ از کارهای‌ طاقت‌ سوز خانه‌، با دستهای‌ تاول‌ زده‌ به‌ محضر پیامبر خدا (ص‌) رفت‌ تا برای‌ کمک‌ در انجام‌ کارهای‌ خانه‌، کنیزی‌ برای‌ خود بگیرد. رسول‌ خدا (ص‌) بهتر از کنیز و خدمتکار را به‌ او اعطا کرد؛ یعنی‌ «تسبیحات‌ حضرت‌ زهرا» ؛ این‌ ذکرهای‌ شریف‌ را حضرت‌ جبرئیل‌ ،از سوی‌ خدا تعلیم‌ حضرتش‌ نموده‌ بود.آری‌... الهام‌ و نیرو گرفتن‌ از یاد خدا، برای‌ غلبه‌ بر دشواریهای‌ زندگی‌ !

5ـ تسبیح‌ حضرت‌ زهرا (س‌) ،نخی‌ بود که‌ به‌ تعداد ذکرها و تکبیرها،«گره‌» داشت‌ و با آن‌ تسبیح‌ می‌گفت‌. پس‌ از شهادت‌ حمزة‌ سیدالشهدا در جنگ‌ احد، از خاک‌ تربت‌ او تسبیح‌ ساخت‌ و با آن‌ ذکر می‌گفت‌. از آن‌ پس‌ مردم‌ نیز چنان‌ کردند. این‌ نوعی‌ احیاء فرهنگ‌ شهادت‌ و الهام‌ گیری‌ از روح‌ شهیدان‌ راه‌ خداست‌ .

6ـ حضرت‌ زهرا (س‌) هم‌ در سخن‌ ،معلم‌ حجاب‌ بود و هم‌ در رفتار اسوة‌ عفاف‌. عقیده‌ داشت‌ بهترین‌ چیز برای‌ زن‌، آن‌ است‌ که‌ نه‌ مردان‌ نامحرم‌ او را ببینند و نه‌ او مردانِ نامحرم‌ را.

7ـ گاهی‌ شبهای‌ جمعه‌ تا صبح‌، به‌ نماز و دعا می‌پرداخت‌ و برای‌ دیگران‌ دعا می‌کرد، اما برای‌ خود، چیزی‌ از خدا نمی‌خواست‌. وقتی‌ فرزندان‌ خردسالش‌ ،راز این‌ کار را می‌پرسیدند ،می‌فرمود: فرزندانم‌! اول‌ همسایگان‌، آنگاه‌ خانه‌ !

8ـ فاطمة‌ زهرا (س‌) محبوب‌ دل‌ رسول‌ خدا بود و پیامبر (ص‌) به‌ او علاقة‌ خاصی‌ داشت‌ ،چرا که‌ اهل‌ زهد و عبادت‌ بود، از این‌ جهت‌، نزد پیامبر اکرم‌، یادآور حضرت‌ خدیجه‌ (س‌) بود .

9ـ «ادب‌» سیرة‌ رایج‌ بین‌ این‌ دختر و پدر بزرگوارش‌ بود.هر گاه‌ رسول‌ خدا (ص‌) نزد فاطمه‌ می‌رفت‌، وی‌ برمی‌خاست‌ ،پدر را می‌بوسید و احترام‌ کرده‌، او را در جای‌ خویش‌ می‌نشاند .

10ـ کمال‌ ایمان‌ و خلوص‌ در بندگی‌ و قرب‌ او در پیشگاه‌ معبود، در حدی‌ بود که‌ خشم‌ و رضای‌ او، خشم‌ و رضای‌ پروردگار محسوب‌ می‌شد. پیامبر اکرم‌ فرمود: هر که‌ او را بیازارد، مرا آزرده‌ و هر که‌ مرا بیازارد ،خدا را آزرده‌ است‌ و در حدیث‌ است‌ که‌ خدا به‌ خاطر خشم‌ و رضای‌ فاطمه‌ ،خشمگین‌ یا راضی‌ می‌شود .

11ـ وی‌ از توان‌ مالی‌ خویش‌ در راه‌ محرومان‌ نیازمند بهره‌ می‌گرفت‌. یک‌ بار، پارچه‌ای‌ را که‌ داشت‌ به‌ رسول‌ خدا (ص‌) داد .آن‌ حضرت‌ نیز آن‌ را تکه‌ تکه‌ برید و به‌ تعدادی‌ از اسیرانِ بی‌لباس‌ رومی‌ داد که‌ خود را بپوشانند .

12ـ حضرت‌ زهرا (س‌) ،ساده‌ زندگی‌ می‌کرد. از تجمل‌ در زندگی‌ پرهیز داشت‌ و سختیهای‌ دنیا را تحمل‌ می‌کرد تا به‌ شیرینی‌های‌ آخرت‌ برسد. وسایل‌ زندگی‌ او ساده‌ و مهریه‌اش‌ اندک‌ بود .

13ـ پیامبر خدا، در شبِ عروسی‌ حضرت‌ زهرا، گوسفندی‌ ذبح‌ کرد و به‌ تعداد زیادی‌ از مسلمانان‌ مهمانی‌ داد. جمعیت‌ مهمان‌ و افرادی‌ که‌ برایشان‌ غذا فرستاده‌ شد، فراوان‌ بود، ولی‌ با دعای‌ حضرت‌ رسول‌، غذای‌ اندک‌ برکت‌ یافت‌ و همه‌ سیر شدند .

14ـ حضرت‌ فاطمه‌ (س‌) در صحنه‌های‌ اجتماعیِ دفاع‌ از دین‌ و پیشوا ،حاضر بود .از جمله‌ در جنگ‌ احد شرکت‌ داشت‌ و به‌ امدادگری‌ و مداوای‌ زخمهای‌ رسول‌ خدا (ص‌) مشغول‌ بود .

15ـ آزاد ساختن‌ بردگان‌ در نظر او کاری‌ ارزشمند بود ،گردن‌ بندی‌ را که‌ علی‌ (ع‌) برای‌ او خریده‌ بود، فروخت‌ و با پول‌ آن‌ برده‌ای‌ خرید و آزاد کرد .پیامبر اکرم‌ (ص‌) از این‌ کار دخترش‌ بسیار شادمان‌ گردید و او را ستود .

16ـ آیین‌ خانه‌ داری‌ و همسرداری‌ را به‌ خوبی‌ مراعات‌ می‌کرد و در زندگی‌، واقعاً شریک‌ همسرش‌ علی‌ (ع‌) بود .گاهی‌ در خانه‌ غذایی‌ نبود و کودکان‌ گرسنه‌ بودند، اما فاطمه‌ (س‌) چیزی‌ به‌ حضرت‌ علی‌ (ع‌) نمی‌گفت‌ و چیزی‌ از او درخواست‌ نمی‌کرد .بیم‌ داشت‌ که‌ همسرش‌ نتواند خواستة‌ او را برآورده‌ و تأمین‌ کند و شرمنده‌ شود!

17ـ خانوادة‌ فاطمه‌ (س‌) خانوادة‌ کمک‌ به‌ بیچارگان‌ و ایثارگری‌ نسبت‌ به‌ نیازمندان‌ بود. علی‌ (ع‌) و زهرا (س‌) سه‌ روز، روزة‌ نذری‌ گرفتند و هر سه‌ روز، افطار خود را به‌ یتیم‌ ،مسکین‌ و اسیر دادند. خدای‌ متعال‌ در ستایش‌ و تقدیر از این‌ ایثارِ خالصانه‌ که‌ جز به‌ خاطر خدا ،انگیزة‌ دیگری‌ نداشت‌، سورة‌ «هل‌ أتی‌'» را نازل‌ فرمود که‌ اشاره‌ به‌ این‌ داستان‌ دارد .

18ـ کارها میان‌ علی‌ (ع‌) و فاطمه‌ (س‌) تقسیم‌ شده‌ بود. آوردن‌ آب‌ و تهیة‌ هیزم‌ و کارهای‌ خارج‌ از خانه‌ بر عهدة‌ علی‌ (علیه‌ السلام‌) بود و درست‌ کردن‌ آرد و خمیر و نان‌ پختن‌ و کارهای‌ داخل‌ خانه‌ با فاطمه‌ (س‌) بود. حضرت‌ زهرا (س‌) از این‌ گونه‌ تقسیم‌ کار بسیار خرسند بود .

19ـ همدم‌ رنجها و غصه‌های‌ شوهر بود و او را پناه‌ محسوب‌ می‌شد. علی‌ (ع‌) می‌فرمود: «وقتی‌ به‌ خانه‌ می‌آمدم‌ و به‌ زهرا نگاه‌ می‌کردم‌، تمام‌ غم‌ و اندوهم‌ برطرف‌ می‌شد. هرگز کاری‌ نکردم‌ که‌ فاطمه‌ از من‌ خشمناک‌ و ناراحت‌ شود. فاطمه‌ نیز، هرگز مرا خشمناک‌ نساخت‌ .

20ـ زهرای‌ اطهر (س‌) احیاگر یاد شهیدان‌ و وفادار به‌ خاطرة‌ عزیز آنان‌ بود .روزهای‌ دوشنبه‌ و پنج‌ شنبه‌ به‌ احد می‌رفت‌ و مزار شهدای‌ احد و حضرت‌ حمزه‌ را زیارت‌ می‌کرد و چون‌ در صحنة‌ احد حضور یافته‌ بود، به‌ عنوان‌ یک‌ شاهد زنده‌ و راوی‌ حادثه‌، به‌ دیگران‌ نشان‌ می‌داد که‌ اینجا پیامبر بود و آنجا مشرکان‌ بودند و...

21ـ از تواضع‌ و فروتنی‌ او یکی‌ هم‌ رفتار شایسته‌ با خدمتکار خانه‌اش‌ «فضه‌» است‌. در سالهای‌ آخر که‌ پیامبر خدا (ص‌) فضه‌ را برای‌ خدمت‌ به‌ خانه‌ او فرستاد فاطمه‌ (س‌) ،کارهای‌ خانه‌ را میان‌ خودش‌ و فضه‌ خادمه‌ تقسیم‌ می‌کرد .

22ـ در مسائل‌ اجتماعی‌ و سیاسی‌ جامعه‌ اسلامی‌، بی‌ تفاوت‌ نبود و جبهه‌ حق‌ را یاری‌ می‌کرد .پس‌ از رحلت‌ پیامبر که‌ خلافت‌ را غصب‌ کردند و فدک‌ را از او گرفتند همراه‌ زنانِ بنی‌ هاشم‌ به‌ مسجد آمد و در جمع‌ مسلمانانِ حاضر، ضمن‌ خطبه‌ای‌ که‌ خواند، از بدعتها ،ستمها ،حق‌ کشیها و فراموش‌ کردن‌ وصیت‌ پیامبر و احیای‌ سنتهای‌ جاهلی‌ انتقاد کرد.(این‌ خطبة‌ شریف‌ و بلند و عمیق‌ را تعدادی‌ از دانشمندان‌ و مؤلفان‌ تاکنون‌ شرح‌ کرده‌اند).

23ـ تلاش‌ برای‌ اثبات‌ حق‌ و مقابله‌ با انحراف‌ در رهبری‌ امت‌ اسلامی‌ را تکلیف‌ خود می‌دانست‌ .گاهی‌ شبها به‌ همراه‌ علی‌ (ع‌) به‌ درِ خانة‌ مهاجران‌ و انصار می‌رفت‌ و در حمایت‌ از ولایت‌، وصیت‌ پدرش‌ را به‌ یادها می‌آورد و آنان‌ را به‌ دفاع‌ از حق‌ شوهرش‌ در مسأله‌ خلافت‌ و حق‌ خودش‌ فرا می‌خواند، هر چند آنان‌ با سردی‌ و بی‌ مهری‌ جواب‌ می‌دادند !

24ـ زهرا (س‌) تا زنده‌ بود، علی‌ (ع‌) حامی‌ نیرومندی‌ داشت‌ و به‌ تعبیر بعضی‌ بزرگان‌ ،به‌ خاطر فاطمه‌ (س‌) حرمت‌ امیرالمؤمنین‌ (ع‌) را تا حدی‌ پاس‌ می‌داشتند .اما پس‌ از شهادت‌ فاطمه‌ ،حضرت‌ علی‌ (ع‌) تنها و بی‌ پناه‌ ماند.

25ـ حضرت‌ زهرا (س‌) پس‌ از وفات‌ پیامبر خدا ،دیگر خندان‌ و شادمان‌ دیده‌ نشد، تا آنکه‌ چشم‌ از جهان‌ فرو بست‌ .

26ـ پیش‌ از وفات‌، به‌ «اسماء» وصیتی‌ کرد که‌ پس‌ از مرگ‌، بدن‌ مرا داخل‌ تابوتی‌ بگذارند، تا حجم‌ بدن‌ دیده‌ نشود. این‌ شیوه‌ تا آن‌ زمان‌ مرسوم‌ نبود. این‌ وصیت‌، درسی‌ از عفاف‌ و حیا بود که‌ بانوان‌ باید در برابر دیدگان‌ نامحرمان‌، آن‌ را مورد توجه‌ خود قرار دهند .

27ـ آگاهی‌، درایت‌ و آینده‌ نگری‌ او تا آنجا بود که‌ برای‌ افشای‌ ستم‌ غاصبان‌ ،وصیت‌ فرمود که‌ پیکرش‌ را شبانه‌ غسل‌ دهند و به‌ خاک‌ سپارند ،تا ظالمانی‌ که‌ او را آزرده‌ بودند، در مراسم‌ دفن‌ او حضور نیابند و از این‌ حضور ،بهره‌ برداری‌ سیاسی‌ برای‌ تطهیر خود و توجیه‌ کارهایشان‌ نکنند.

اینها و نمونه‌های‌ دیگری‌ از سیرة‌ رفتاری‌ آن‌ بانوی‌ بی‌ همتا، جلوه‌های‌ «الگو» بودن‌ او برای‌ همة‌ فضیلت‌ خواهان‌ و حقجویان‌ است‌ که‌ در پی‌ «اسوه‌» و سرمشقِ «چگونه‌ زیستن‌»اند .
جواد محّدثی‌


نویسنده : زخم آسمان ; ساعت ۱:٤٠ ‎ق.ظ ; دوشنبه ۱٩ فروردین ۱۳۸٧
تگ ها:
comment نظرات () لینک